درباره نمایش چهره معصومین نیازمند حکم حکومتی هستیم



عماد افروغ از اعضای شورای صدور پروانه نمایش فیلم های سینمایی در گفت و گو با ایسکانیوز با اشاره به اینکه فیلم «رستاخیز» ساخته احمدرضا درویش را هنوز ندیده است، گفت: اطلاعی درباره اکران این فیلم ندارم و فقط شنیده ام که امکان اکران آن وجود دارد.

او درباره نمایش چهره معصومین در فیلم ها و سریال ها گفت: معمولاً در فیلمهایی که با موضوع ائمه و معصومین است چهره نورانی و یا تصویری از پشت نشان داده می شود، حتی در فیلم امام علی (ع) به کارگردانی داوود میرباقری، دست و پای امام به جای چهره ایشان به تصویر کشیده شد منتهی از منظر جامعه شناسی، وقتی چهره به نمایش گذاشته می شود مقداری وجه اسطوره ای معصومین، تحریف و آسیب میبیند.

افروغ افزود: در فیلم «محمد رسول الله (ص)» ساخته مصطفی عقاد هم که در هالیوود ساخته شده است چهره پیامبر نمایش داده نمی شود، در واقع این افراد اسطوره های بشری هستند. یعنی اسطوره های طبیعی هستند که از طریق اعمال، رفتار و کردارشان مثال زدنی شدند و قدسی شدند، لازم است بگویم که در اینجا من بحث ائمه را مطرح می کنم و حضرت ابوالفضل (ع) از ائمه نیستند. اما در کل معتقدم نمایش چهره حضرت عباس(ع) هم مقداری به وجه قدسی ایشان آسیب وارد می کند.

عضو شورای پروانه نمایش درباره نشان دادن چهره پیامبران در ادیان دیگر گفت: این مساله در سینما و هنرهای دیگر باید حل شود، شاید ادیان دیگری این معذوریت را نداشته باشند اما ظاهرا این موضوع مساله اسلامی است که باید مراجع نظر دهند بالاخره باید تکلیف معلوم شود، در واقع سطحش مشخص شود به این معنی که تا چه سطحی تصویر سازی امکان پذیر است.

او افزود: این مقوله، مساله جامعه شناختی صرف نیست و در واقع دینی است، موضوع بحث می تواند روی حکم دینی تاثیر بگذارد و اثری مثبت یا منفی روی مخاطب داشته باشد، اینها یک طرف قضیه است و اما حکم شرعی اش یک قضیه دیگر است. یعنی یک موضوع اجتماعی، سیاسی و.. صرف نیست. بالاخره آیات، روایات و مستنداتی هست که مراجع باید نظر دهند و ما باید اینها را حل کنیم و از مراجع یا مقام رهبر معظم رهبری بپرسند که در چه جاهایی می شود تصویر ائمه را با رعایت همه مستندات شرعی نمایش داد؟ یعنی اگر اطلاعاتی درباره چهره، قد، حرکات و عادات رفتاری حضرت عباس(ع) وجود دارد چگونه می توان یک چهره متناسب را بازسازی کرده و به نمایش گذاشت؟!

افروغ ادامه داد: در قسمت هایی از فیلم ها درباره نمایش چهره معصومین اغراق می شود و با چهره متعالی، قدسی و اسطوره ای که در ذهن مردم نقش بسته متناسب نیست اما به هر حال حکمی باید باشد که این حکم در اختیار ما نیست.

او تاکید کرد: در ایران مراجع حساسیتی برای نشان دادن چهره پیامبران و معصومین ادیان دیگر ندارند مثلاً فیلمی درباره حضرت عیسی در ایران ساخته شد که چهره حضرت عیسی و حضرت مریم نشان داده شد، پس اگر مانعی داشت باید واکنشی از خود نشان می دادند. حداقل من اطلاع از واکنشی که مراجع نشان داده اند، ندارم.

افروغ گفت: دو نوع نگاه به ائمه وجود دارد، یک نگاه آسمانی- زمینی و نگاه دیگر زمینی -آسمانی. آنها انسان های زمینی به اصطلاح آسمانی هستند در واقع اینها در زمین بودند و مثل ما زندگی می کردند، به هر حال به عنوان بشر از پیامبر یاد می کنند که خوب و متعالی زندگی کرد به همین دلیل او برای ما الگو و فرا زمانی، مکانی و قدسی شد یعنی برای نسل های دیگر که تجربه ای از او ندارند، ویژگی های خاصی دارد.

او یادآور شد: بایستی با فتوایی محدوده و قلمرو به تصویر کشیدن و حکایتگری مشخص شود. پیش از این چهره نورانی نشان می دادند، اما از دید یک جامعه شناس اگر به قضیه بنگرم می گویم؛ نمایش چهره ائمه و معصومین می تواند تبعات اجتماعی داشته باشد چون جامعه از اقشار و گروه های مختلف اجتماعی تشکیل شده است که این قشرها در واقعیت امر حساسیت های مختلفی دارند. ممکن است نسبت به موضوعی نظرات مثبت و یا منفی داشته باشند. ممکن است برخی از این افراد به خاطر تصویری که نمایش داده می شود، واکنش های منفی نشان دهند، شاید هم واکنش منفی نشان ندهند و حتی اثر مثبت بپذیرند. بنابراین حتما تبعات مثبت و منفی خواهد داشت. در سنت دینی تاریخی راهکاری وجود دارد که وقتی در مورد موضوعی با بن بستی روبه رو می شدند، سوال می پرسیدند حالا در مورد این موضوع خاص، این سوال را به نظر من باید از مقام معظم رهبری پرسید.

افروغ در پایان گفت: در این مورد نیاز به حکم حکومتی است چون حکم حادث شده است و مقداری جنبه حکومتی دارد. مراجع متعدد هستند و باید تکلیف قضیه مشخص شود چون قرار است یک امر به اصطلاح رسمی ابلاغ شود و امری حکومتی بیان شود تا هنرمندان بعد از این اگر خواستند این چنین سوژه هایی را دنبال کنند تکلیفشان معلوم باشد زیرا اگر قرار بر فتوای مراجع باشد باز هم تشتتی بینشان دیده می شود، اما اگر هنرمندان یک سوال موضوع شناسانه دقیق از رهبری بپرسند و رهبری جواب دهند مساله حل خواهد شد. ولی تا موقعی که این سوال پرسیده نشده و جوابی دریافت نشود ما فقط می توانیم درباره این قضیه حرف بزنیم. حتما باید یکی از هنرمندان سوال را مطرح کنند و جوابی تایید کننده دریافت شود که تا حدی تکلیف هنرمندان در مورد این موضوع مشخص شود.