پنجشنبه 3 آبان 1397

تمرکززدایی، علاج شبکه ناموزون شهری

نوع مطلب :سخنرانی ،

تمرکززدایی، علاج شبکه ناموزون شهری


حرکت به سمت آمایش سرزمین، تفویض اختیار و تمرکززدایی نسخه‌ای است که جامعه‌شناس و رئیس اسبق کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی برای مقابله با شبکه ناموزون شهری ارائه می‌کند.

شهرآرا آنلاین: عماد افروغ که عصر روز گذشته در نشست «جامعه‌شناسی شهری از دیدگاه فضا و نابرابری‌های اجتماعی با تأکید بر مسائل مناطق کم‌برخوردار و پیرامونی» در ساختمان شورای اسلامی شهر مشهد سخن می‌گفت‌ اظهار کرد: جامعه ایرانی از ‌شبکه‌ ناموزون شهری رنج می‌برد، شبکه‌ای که به رابطه مرکز-پیرامونی بر‌می‌گردد. این رابطه از زمان پهلوی اجرا و بعد از انقلاب نیز تشدید شده است. وی با تأکید بر اینکه تصمیم‌گیری‌ها در کشور متمرکز است و در این حالت داده‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و توزیع خدمات نیز متمرکز می‌شود ادامه داد: فلسفه وجودی شورای شهر این است که به صورت شبکه‌‌ دیده شود و به سمت آمایش سرزمینی پیش رود. یکی از اصلی‌ترین مسائل این بود که شورای شهر تفویض اختیارات را به‌ صورت سلسله‌‌مراتبی بشکند اما اگر رابطه مرکز-پیرامونی همچنان حفظ شود، وضعیت فعلی نیز ادامه خواهد یافت. افروغ با بیان اینکه با شکستن نگاه، موضوع مشارکت محلی و تصمیم محله‌ای معنا پیدا می‌کند افزود: در صورتی فرهنگ مشارکت افزایش می‌یابد که توزیع خدمات شهری مربوط به یک قشر نباشد. امکانات شهری باید به سمت اقشار مختلف که ستاره‌های شبکه شهری هستند ‌پیش رود. این جامعه‌شناس در ادامه سخنان خود به موضوع عدالت فضایی هم اشاره کرد و گفت: اگر می‌خواهیم به سمت توسعه محلی و منطقه‌ای و غیرمتمرکز بودن برویم، باید به مفاهیم آگاهی، انگیزه، فرصت، مهارت و ظرف توجه شود.

وی افزود: به‌ طور مثال، با ظرف مرکز-‌پیرامونی نمی‌توان تحقق‌بخش عدالت فضایی و فرهنگ‌های خوب بود. همیشه گفته‌ام اما تاکنون کسی به این موضوع توجه نکرده است. ما هنوز در ظرف پهلوی، مظروف انقلاب اسلامی را می‌ریزیم. با این مدل نمی‌توان مسائل را پیش برد.

افروغ بیان کرد: فصل سوم قانون اساسی در ظرف متمرکز قرار نمی‌گیرد. ظرف غیرمتمرکز نیز بدین‌ صورت است که استان‌ها بتوانند بر اساس قابلیت‌ها و توانمندی‌های محیطی‌ خود برنامه‌ریزی کنند و اختیار داشته باشند. رئیس اسبق کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه رابطه مرکز-پیرامونی در هر حالت آفت است تصریح کرد: دانشگاه‌ها در هر منطقه باید مستقل عمل کنند و آزادی عمل برای رشته‌های تحصیلی و جذب دانشجو داشته باشند. افروغ بیان کرد: اگر مسئولان شهری، اعضای شورای شهر و فعالان حوزه شهری نیز می‌خواهند به سمت توسعه شهری پیش روند، باید این نگاه کلان را داشته باشند و ‌به این موضوع توجه کنند که چرا باید همه امکانات در مشهد باشد. اگر تمرکززدایی از این شهر نیز صورت گیرد، به‌ طور قطعی، هیچ ‌روستایی‌ای حاضر نخواهد بود ‌به مشهد بیاید. وی در ادامه به موضوع عدالت در تولید اشاره کرد و گفت: عدالت در تولید یکی از مواردی است که از آن غافل شده‌ایم. اگر در نگاه تمرکززدایی عدالت در تولید داشته باشیم، خیلی چیزها عوض می‌شود و بسیاری از مهارت‌های بالقوه و بالفعل هر منطقه خود‌‌ را نشان می‌دهد اما اگر عدالت در تولید و تمرکززدایی نداشته باشیم، نباید به اسم عدالت فضایی، تنها به منطقه برخوردار برسیم بلکه بر اساس منابع اجتماعی و دینی، باید از برخوردار گرفت و برای مناطق کم‌برخوردار و فقرا خرج کرد. افروغ با اشاره به اینکه حیثیت، قدرت و ثروت عامل نابرابری است بیان کرد: جامعه و سیاست ما قطبی نیست. در کشور طبقه اجتماعی نداریم. جامعه هم دوقطبی نیست و این، خود، جای خوشحالی دارد. البته سیاسیون به دنبال قطبی کردن جامعه به‌‌ویژه در دوران انتخابات هستند اما هر زمانی در انتخابات، مانند انتخابات سال ٨٨ که شاهد تکثر نامزدها از طیف‌های مختلف بودیم، مشارکت مردم هم بیشتر بود. افروغ با اشاره به «خرده‌فرهنگ کج‌رو» تصریح کرد: خرده‌فرهنگ کج‌رو وقتی شکل می‌گیرد که تعامل فقرا فقط با یکدیگر باشد؛ یعنی روابط درون‌طبقاتی شکل بگیرد. البته این موضوع می‌تواند درباره اغنیا نیز باشد.