تبلیغات
در راه مدرس - مطالب دی 1394
یکشنبه 27 دی 1394

بازگشت خدا به عرصۀ آکادمیک

نوع مطلب :گفتگوها ،

بازگشت خدا به عرصۀ آکادمیک


عماد افروغ مدرس جامعه‌شناسی که تاکنون سه اثر را به فارسی ترجمه کرده است در گفت‌وگو با خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، از تألیف و ترجمه دو اثر مرتبط با هم خبر داد و افزود: هر دو اثر، ذیل عنوان رئالیزم انتقادی دیالکتیک منتشر شده است؛ نخست اثر تألیفی «شرحی بر دیالکتیک روی باسکار» (Roy Bhaskar) اندیشمند انگلیسی و دیگری ترجمه «دیالکتیک و تفاوت» آلن نُری است. به یک اعتبار این کتاب در حوزه فرهنگ هم قابل تفسیر است.

وی عنوان کرد: در کتاب شرحی بر دیالکتیک روی باسکار آخرین بحثی که مطرح کردم خدا در اندیشه دیالکتیک وی است. یعنی جایگاه خدا در اندیشه روی باسکار فیلسوف انگلیسی است که چند ماه پیش فوت کرد، من از این جایگاه به عنوان جایگاه بازگشت خدا به عرصه آکادمیک یاد می‌کنم.

این استاد دانشگاه ابراز داشت: در حقیقت بر خلاف ادعای غالبی که وجود داشت و محافل آکادمیک غرب را هم تسخیر کرده بود که حکایت از نوعی الحاد می‌کرد به تدریج شاهد واژگون شدن این دیدگاه به سوی بازگشت به خدا هستیم.

وی گفت: کسانی که روزی مدعی الحاد بودند امروز منادی توحید هستند و به این مسأله در کتاب‌‌ها و آثار خودشان تصریح کرده‌اند، آورده‌اند که: شاید کسی از ما نپذیرد و باعث شگفتی است که ما روزی ماتریالیست دو آتیشه بودیم و امروز دم از توحید می‌زنیم و فکر می‌کنیم مثل ما زیاد هستند چون وقتی فضایی ایجاد می‌شود که ما راحت‌تر صحبت می‌کنیم خیلی‌ها مانند ما هستند که به دلیل فضای غالب الحاد در محافل دانشگاهی هنوز نتوانسته‌اند آن طور که باید و شاید آن منویات باطنی خویش را آشکار کنند اما این موضوع به تدریج فراگیر می‌شود.

افروغ با بیان اینکه اقبال به دین یک پدیده جدیدی است که ما بعد از «نیچه» در محافل غرب شاهد آن هستیم، تصریح کرد: چندی قبل مقاله‌ای که بنده در سوئیس داشتم با عنوان «تعامل دین و جامعه در چرخش زمانی معاصر»، بسیار استقبال شد از بحثی که در خود غرب هم مطرح شده و به طور خاص کتابی با عنوان «استعلا، رئالیزم انتقادی و خدا» سه تا از مولفان معروف رئالیست انتقادی منتشر کرده‌اند.

وی اظهار داشت: بعد از کتاب روی باسکار با نام «از شرق تا غرب، سلوک یک نفْس» واقعاً حکایت از یک تحول عظیمی در دنیا دارد و آن هم بازگشت به خدا در محافل علمی به عنوان شرط بلا شرط یا وجود مطلق و حتی یک الهیات جدید. روی باسکار «Roy Bhaskar» دوازده گام تا بهشت را در کتاب خویش ذکر می‌کند و بنده نیز به این 12 گام در کتاب خود اشاره کرده‌ام.

این مدرس جامعه‌شناسی ابراز داشت: بسیار مایه مسرت است انسان احساس می‌کند چه تحول مثبتی در عالم در حال رخ دادن است مبنی بر اینکه آن فضای الحاد حاکم، تحت‌الشعاع یک توحید جدید قرار می‌گیرد و ذکر این نکته جالب است که امروزه دیگر کسی اصل را بر الحاد نمی‌گذارد و بعد مؤمن یا موحد بخواهد خویش را اثبات کند وی ادامه داد: حداقل آن این است که امروز هم فرد مؤمن و هم فرد ملحد باید خود را اثبات کنند و امروز کسی را در این عالم نداریم که باور نداشته باشد؛ همه انسان‌ها در این جهان دارای باور هستند اما متعلق باور آنها با هم فرق می‌کند؛ باور یکی خداست و دیگری باورش پول و قدرت است. بنابراین همه انسان‌ها جزء باورگرایان به شمار می‌روند.

افروغ در پاسخ به اینکه آیا این دو اثر جدید تألیفی و ترجمه‌ای مشخصاً به مسأله فرهنگ مرتبط است، گفت: زمانی ما یک نگاه منظومه‌ای و دیالکتیک به پدیده‌ها داریم و زمانی هم نگاه جزئی و منفرد داریم؛ بر حسب یک نگاه منظومه‌ای و دیالکتیک می‌توان گفت کتاب دوم بنده (ترجمه دیالکتیک و تفاوت) بی‌ارتباط با فرهنگ نیست، خصوصاً وقتی که از یک رابطه فرهنگی سرکوب‌گر سخن به میان می‌آورد که مانع رشد و رهایی و آزادی و بالندگی انسان می‌شود.

وی افزود: به دیگر معنا در حوزه فرهنگ، هم می‌توان از یک شرایط ساختاری عینی سرکوب گر یا رهایی بخش سخن بگوییم که این کتاب به آن توجه کرده است.

این استاد دانشگاه درباره مخاطبانی که می‌توانند از این دو اثر جدید بهره‌ ببرند، عنوان کرد: متن درس بنده در سطح تخصصی دکتری فلسفه علوم اجتماعی است و دانشجویان کارشناسی ارشد و مقطع دکتری و اساتید فلسفه و فلسفه علوم اجتماعی می‌توانند آنها را مورد مطالعه کنند.

افروغ در پایان گفت: این دو اثر به تازگی توسط نشر علم چاپ شده است.


چاپ دو کتاب رئالیسم انتقادی دیالکتیک(1 و 2)


خبر: همان گونه که خبر آن در پیوندهای روزانه این وبلاگ درج شده است دو کتاب رئالیسم انتقادی دیالکتیک 1 و 2 با عناوین شرحی بر دیالکتیک روی بسکار(تألیف) و دیالکتیک و تفاوت(ترجمه) که عماد افروغ قبلاً در مصاحبه با خبرگزاری کتاب در تاریخ 21 آبان 94 وعده آن را داده بود، توسط نشر علم به چاپ رسید.



باید به خاطر هتک حرمت زوار ایرانی، فاجعه منا و اعدام شیخ نمر تو دهنی محکمی به عربستان بزنیم



عماد افروغ در گفتگو با خبرنگار فرهنگی «نسیم آنلاین»، در خصوص اعدام شیخ نمر گفت: سوال اینجاست که اگر از قبل هشدار و رهنمودی در این زمینه داده شده و اگر طبق آن رهنمود عمل می‌شد، آیا امروز ما شاهد پیشروی‌های پی در پی سیاست‌های  غیر انسانی، خیانت‌پیشه، ضد اسلامی و انسانی از سوی  رژیم منحط  سعودی بودیم؟

وی ادامه داد: در این زمینه می توان پروژه مستقلی تعریف کرد که نخبگان فکری و فرهنگی کشور در این زمینه چه کار کرده اند؟ با فرض بر اینکه اعلام موضع کرده‌اند یا خواهند کرد یا می‌کنند، چه امکانی جز امکانات اندیشه‌ای، ارتباطات رسانه‌ای،  نوشتاری و فرهنگی در اختیار دارند. نباید فراموش کنیم که ما یک نظام سیاسی ایجاد کردیم، نظام سیاسی به نام جمهوری اسلامی با این پیش فرض که قدرتی دارد و امکاناتی دارد و فرصت‌هایی دارد و بایستی به نحو شایسته از این فرصت‌ها استفاده شود.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: وقتی فاجعه منا و هتک حرمت به دو زائر ایرانی رخ داد، افراد زیادی توصیه‌ها کردند و پیشنهادهای عملی درباره برخورد با عربستان ارائه شد که از جمله آن می توان به نشست فوق العاده در خصوص کشورهای اسلامی سازمان کنفرانس اسلامی، ارتباط فعال با مقامات ذیربط در کشورهای اسلامی، استفاده از اهرم‌های جهانی و بین المللی و سازمان‌های بین المللی و کشورهای غیر متعهد و خود سازمان ملل و غیره، ولی چه اتفاقی افتاد؟ چه ارتباطی برقرار شد؟ چه فعالیتی را شاهد بودیم؟ اگر این واکنش‌هایی که ما امروز شاهد آن هستیم که به صورت مردمی انجام می‌شود تا حدی قبل از اعدام آیت الله نمر  انجام می شد، شاید تا حدی این امکان وجود داشت که این اعدام شیخ نمر انجام نشود.

افروغ با بیان اینکه فراموش می‌کنیم که وقتی انقلاب شکل گرفت و جمهوری اسلامی تأسیس شد دیگر قرار نیست در کل احساسی تصمیم بگیریم، تصریح کرد: احساسات مربوط به مردم است و زمانی که انقلابی شکل گرفت؛ دیگر نهاد قدرت باید به عقلانیت روی آورد. عقلانیت یعنی استفاده بهینه از ابزارها و امکانات؛ البته حرکت مردمی، حرکت خوبی است و اثرگذار هم خواهد بود چرا که حداقل و ظاهراً باعث شد تا شورای شهر اسم یک خیابانی را به اسم این شهید بزرگوار بگذارد؛ ولی این کافی نیست.

وی ادامه داد: نخبگان فرهنگی باید از امکانات بالقوه و بالفعل خودشان چه در داخل و چه در خارج از کشور بیشتر استفاده کرده و ارتباط برقرار کنند. در حقیقت نخبگان فرهنگی باید با نخبه‌های فکری و فرهنگی در منطقه و کشورهای اسلامی و سراسر جهان از طرق مختلف ارتباط برقرار کنند.

وی با بیان اینکه حتی برقراری ارتباط نخبگان فرهنگی با نخبگان سایر کشور از وظایف نهادهای ذیربط کم نمی کند، اظهار داشت: نهادهای ذیربط مانند سازمان فرهنگ و ارتباطات، وزارت خارجه، قوه قضائیه، قوه مقننه و قوه مجریه می توانند در این زمینه وارد عمل شوند و نباید به حرف و یا احساس بسنده کرد، همه نهادهای مذکور امکانات تعریف شده ای در این زمینه دارند و حتی می توان نهادهای جدیدی ایجاد کرد. به عبارت دیگر بارها گفته شده باید خاکریزهای مختلفی مانند خاکریز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را در منطقه، کشورهای اسلامی و در جهان ایجاد کرد که متاسفانه این اتفاق نیفتاده است.

افروغ گفت: وظیفه مردم ارائه یک شور است، حال چه نهاد مرتبط داشته باشیم و چه نداشته باشیم، شور مردمی باید حفظ شود؛ چرا که این شور ضامن بقاء انقلاب و نهادهای جمهوری اسلامی است، اما این شور از وظایف نهادها کم نمی‌کند. به عبارت دیگر اگر این شور نباشد، فاتحه انقلاب و عقبه نظام جمهوری اسلامی را باید خواند. شور مردمی نشان می‌دهد که کماکان انقلاب اسلامی زنده است.

وی در همین زمینه اظهار داشت: شور مردمی تا اندازه ای برد دارد و باید شور مردمی سازمان داشته باشد؛ اینجا این سوال پیش می آید که دولت جمهوری اسلامی، دولت به معنای حاکمیت چه وظیفه‌ای دارد؟ یعنی فقط باید منتظر این شور ومردمی باشد؟ یا خود هم تا حدی در این شور بدمد یا  حتی باید جلوی این شور را بگیرد؟ یا اینکه بیاید و از اهرم‌های اقتصادی خود و سیاسی خود و فرهنگی خود کمال استفاده را ببرد.

این کارشناس سیاسی با بیان اینکه اعدام شیخ نمر به زمان سپرده می شود، گفت: نباید منفعل عمل کنیم و به گونه ای نشود که جبهه کفر و جبهه باطل و نفاق فعال باشد و ما در واکنش انفعالی داشته باشیم. به عبارت دیگر چرا ما فعال نباشیم، چرا که هر جا که حضور فعال داشتیم، موفق عمل کرده ایم.

افروغ تصریح کرد: سال‌ها است چشم انتظار ایجاد خاکریزهای جدید هستیم؛ خاکریزهایی در حوزه فرهنگی، سیاسی و اقتصادی. الان این سوال وجود دارد که خاکریزهای اقتصادی مان کجاست؟ خاکریزهایی که مانع شود تا سیاست‌های جهانی شدن به اقتصاد ما ضربه بزند. پول آسیایی ما کجاست؟ اتحاد آسیایی مان کجاست؟

وی افزود: می‌توانم خوش بینانه، امیدوارانه و بر اساس شناختی که از حرکت هستی دارم با یک نگاه فرآیندی درباره اعدام شیخ نمر بگویم که این مسئله مقدمه یک فتح بزرگ و سقوط بزرگ برای عربستان است؛ ولی ما باید این مسئله را تسریع بخشیم. می توانیم ذیل این نگاه کلانی که مربوط به هستی عالم می‌شود، نگاه کلان تری در مقایسه با نگاه موجود داشته باشیم و ببینیم دنیا امروز سیاست‌های خود را چگونه پیش می‌برد. به عبارت دیگر نمی‌توانیم دست روی دست بگذاریم  تا اصل هستی کار خود را پیش ببرد؛ البته این مهم دیر یا زود محقق می شود، ولی زمان آن دست ما است که سیاست فعالی را می طلبد.

این استاد جامعه شناسی با بیان اگر شور مردمی از بین برود، باید فاتحه انقلاب اسلامی را خواند، گفت: نگاه کنید امام خمینی(ره) آن سال چه واکنشی در برابر حج نشان داد، ایشان گفت اگر از صدام بگذریم از آل سعود نمی‌گذریم، ولی الان به جوانان ما هتک حرمت می کنند و فاجعه منا رخ می دهد، ولی هیچ اتفاقی نمی افتد؛ در حالی که باید به آل سعود تو دهنی محکمی زد و حتی برای آن اتاق  فکر تشکیل داد، نه اینکه باز مصلحت اندیشی‌های ناروا بیاید و باز هم ما آنها را فعال‌تر کنیم و خودمان منفعل عمل کنیم. این تو دهنی می تواند سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مدنی باشد و باید درباره آن  فکر کرد.

وی خاطر نشان کرد: اینکه گفته می شود سرنوشت ظالم چه می شود، قطعاً خدا انتقام مظلومین را می گیرد، ولی وظیفه ما به عنوان مسلمان چیست؟ تنها پیشنهادی که می‌توانم بدهم این است که هر چه سریعتر اتاق فکری از سوی سران تشکیل شود و از شخصیت های حقیقی هم استفاده کنند  و تصمیم جدی و عملی گرفته شود نه صرفاً یک تصمیم انفعالی و مصلحت‌اندیشانه.